رفتار درمانی شناختی

رفتار درمانی

رفتار درمانی

یکی از بزرگترین دستاوردهای مهم در علم روانشناسی، کشف علمی به نام رفتار درمانی شناختی یا درمان شناختی رفتاری بوده است. این نوع درمان، به قدری در حوزه روانشناسی دارای اهمیت است که لقب انقلاب شناختی را اذعان خود کرده است. از درمان رفتاری شناختی برای مداوای بیماری های اضطراب و افسردگی به وضوح استفاده می شود و حتی در درمان بیماری حاد روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دو قطبی هم کاربرد دارد. در این مطلب آموزشی، می خواهیم ببینیم که رفتار درمانی چیست؟ با انواع تکنیک های رفتار درمانی و درمان شناختی رفتاری افسردگی به همراه مراحل درمان نیز آشنا شویم. پس با ما همراه باشید.

وبینار لاغری با تکنیک های ذهنی

رفتار درمانی یا CBT  چیست؟

رفتار درمانی شناختی یا CBT،  یک روش روان درمانی بوده که هدف آن، تاثیر پذیری باورها، احساسات، تفکرات و نگرش هایی است که با توجه به الگوهای فکری آن شخص، قابل تغییر بوده است. هدف از این علم جدید، شناخت مشکلات و سختی های روزگار است که بتوان با آنها مقابله کرد. اصول اصلی درمان رفتاری شناختی این است که به مبارزه با افکار غیر منطقی و معمول می رود و تمامی ناراحتی هایی که باعث دردسر می شوند را نابود می کند و جای آن را به تفکرات معقول و مثبت می دهد.

سی بی تی، یک گونه ای خاص از روان درمانی به حساب نمی آید، بلکه دارای الگوهای متنوع و مختلفی از روان درمانی بوده که به مبارزه با بیماری هایی چون اضطراب و افسردگی وسواس فکری و دیگر بیماری های روانی و حتی جسمی نیز می پردازد.

درمان رفتاری شناختی دارای زیر مجموعه هایی چون ACT، REBT، Cognitive Therapy، MBCT، DBT، MMT و دارای زیرمجموعه های بسیار دیگر نیز می باشد.

 

آیا در رفتار درمانی شناختی، مشکلاتی وجود دارد؟

این نکته را باید بدانید که درمان رفتاری شناختی یک راه حل سریع برای درمان بیماری به حساب نمی آید و همیشه یک مربی و شخصی که برای درمان به او مراجعه کرده اید، همیشه همراه و مشوق شما خواهد بود. گاهی اوقات به علت داشتن افسردگی، قدرت ذهن فرد کم شده و حتی نمی تواند تمریناتی که به او داده شده است را انجام دهد و حتی ممکن است که انگیزه خود را نیز از دست بدهد. بسیاری از درمانگرها، تمام تلاش خود را برای بهتر کردن و مقابله با مشکلات احتمالی به کار می گیرند و همین مشکلات می تواند در طولانی شدن زمان بهبودی شخص، تاثیر بگذارد.

پکیج آموزش ان ال پی

رفتار درمان برای چه اختلالاتی مناسب است؟

درمان رفتاری شناختی چنان گسترده و پیچیده است که برای تمامی اختلالات روانی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. عموما از این درمان رفتاری شناختی برای شناسایی رفتارهای مخرب و ناسالم که باعث تغییر در روند زندگی یک فرد می شود، استفاده می کنند. این علم بر این باور است که رفتارهای انسان، آموختنی است و اگر تغییری در رفتار وی پدید آید، باید به حالت درست و معقول آن باز گردد. بنابراین برای بهبود بیماران روانی، از تکنیک های رفتار درمانی متعددی می توان استفاده نمود.

رفتار درمانی شناختی

چه کسانی از رفتار درمانی استفاده می کنند؟

درمان رفتاری شناختی معمولا برای تعداد زیادی از اختلالات مورد استفاده قرار می گیرد که به بهبود خیلی از آنها کمک شایانی می کند. اما، عموم افرادی که از روش درمانی استفاده می کنند، دارای اختلالات زیر می باشند:

  • اختلال افسردگی
  • اختلال دو قطبی
  • اختلال در خوردن – کم خوری یا پرخوری
  • اختلال هراس و ترس
  • اختلال در خشم و عصبانیت
  • اختلال وسواس فکری یا عملی
  • اختلال هراس اجتماعی
  • اختلال PTSD
  • خودآزاری
  • خود کم بینی
  • خستگی و دردهای مزمن
  • سو استفاده از مواد مخدر
  • انواع فوبیا
  • پیش فعالی
  • اختلال در وسواس جبری (OCD)
  • حملات پانیک
  • روان پریشی
  • روان گسیختگی

استفاده از این درمان، برای کاهش تمامی اختلالاتی که در کودکان و بزرگسالان دچار مشکل می شود، کاربرد دارد.

انواع رویکرد های رفتار درمانی

درمان رفتاری شناختی دارای رویکردهای متعددی می باشد که در ادامه به آنها می پردازیم:

رفتار درمان شناختی

رفتار درمانی شناختی یکی از معروفترین رویکردهای درمان رفتاری شناختی به حساب می آید که با شناخت درمانی ترکیب شده است.

رفتار درمانی شناختی بر شکل گیری رفتارها و احساسات افراد با توجه به چگونگی افکار آن ها پدید آمده که هدف نهایی نیز به حساب می آید. هدف بلند مدت این درمان رفتاری شناختی، تبدیل الگوهای نادرست و ناسالم به الگو و رفتارهای درست و معقول است.

بازی درمانی

یک رویکرد درمانی دیگر، بازی درمانی بوده است. از این رویکرد برای اختلالات کودکان استفاده می شود. روان درمانگر، با توجه به بازی هایی که کودکان انجام می دهند، به اختلالات ذهنی و جسمی کودک پی می برند و از این طریق می توانند در درمان به وی کمک نمایند. بازی هایی که کودکان انجام می دهند می تواند توسط روان درمانگر، متغیر باشد، مثل کشیدن نقاشی، تصویر سازی و غیره. خیلی از این کودکان، توسط همین بازی ها می توانند با والدین خود ارتباط برقرار کنند.

حساسیت زدایی منظم یا SD

یکی دیگر از رویکردهای رفتار درمانی ، روش حساسیت زدای منظم بوده است که معمولا برای افرادی که دارای فوبیا و ترس هستند، مورد استفاده قرار می گیرد. البته روان درمانگر در طول درمان، به بیماران روش های آرام سازی عضلانی و تکنیک های مرتبط با تنفس را آموزش می دهد و آرام آرام شخص را با ترسش روبرو می کند. ابتدا از او می خواهد که آن ترس را در ذهنش تصور کند و سپس با فیلم و تصویر و در آخر با روبرو شدن در واقعیت، این ترس را از بین می برد که در تمامی مراحل باید از آرام سازی عضلانی نیز استفاده کند.

درمان شناختی رفتاری افسردگی

بیزاری درمانی

این روش برای اختلالاتی مانند سواستفاده از مواد مخدر و مشروبات الکلی استفاده می شود. در این نوع درمان، روان درمانگر رفتار نادرست فرد را با آن خاطره نزدیک می کند و گاهی اوقات آن خاطره را برایش تداعی می کند و با این روش، کاری می کند که فرد از رفتار نادرست خود، بیزار و رنجیده خاطر شود.

حتما بخوانید: ان ال پی چیست؟

ساختار و بنیاد رفتار درمانی

بعد از آشنایی با رویکرد درمان رفتاری شناختی، بهتر است که با دو مفهوم ساختار رفتار درمانی مانند شرطی سازی کلاسیک و شرطی سازی عامل نیز آشنا شویم که در ادامه به توضیح مختصری درباره آن ها می پردازیم:

شرطی سازی کلاسیک

 شرطی سازی کلاسیک به معنی همراهی و یک دست شدن محرک ها است. البته این محرک ها خنثی بوده و دارای پاسخی نمی باشند و با محرک هایی که دارای پاسخ بوده و طبیعی هستند نیز ترکیب می شوند. استفاده از این روش در مدت زمان طولانی می تواند به محرک های خنثی نیز کمک کند و پاسخ شرطی را دریافت نماید.

شرطی سازی عامل

عموما شرطی سازی عامل، بر اساس پاداش و تنبیه تمرکز دارد تا رفتاری را درست یا نادرست کند. عموم رفتارهایی که دارای پاداش های مطلوبی هستند مدام در آینده تکرار می شوند و نتیجه مثبتی را به همراه خواهند داشت. در صورتیکه پیامدهای منفی که در اثر یک اتفاق شکل گرفته است، می تواند احتمال وقوع را کاهش دهد.

درمان شناختی رفتاری چگونه کار می کند؟

همانطور که در بالا به آن اشاره شد، تکنیک های درمان شناختی رفتاری به گونه ای طراحی شده اند، که بتوانند با اکثر بیماری های روحی و روانی نیز سازگار باشند و فرد را مجددا به اجتماع برگردانند.در این روش روان درمانی، تمامی روان درمانگرها تلاش می کنند تا معضلات بزرگ را به اجزاهای کوچکتر مبدل کنند  تا بتوانند توسط آن ها بیماری ها را شکست دهند.

این اجزا کوچکتر می تواند وضعیت، اندیشه، احساسات، احساسات فیزیکی، طرزبرخورد با مشکل و هر چیزی که موجب تغییر و تحول در حالات فیزیکی و روحی شما باشد.

طرز کار درمان شناختی به اینگونه است که:

  • روان درمانگر از فرد می خواهد که مشکل خود را به اجزا کوچکتر تقسیم نمایید و سپس آن را در دفترچه ای یادداشت نمایید. این مشکل می تواند در قالب: طرز فکر، ناراحتی هایی که برای جسم بوجود آورده است، حسی که نسبت به آن مشکل بوده است و حتی برخوردی که با آن مشکل صورت گرفته است باشد.
  • زمانی که از این روش استفاده می شود، فرد می تواند دید بهتر و واقع بینانه تری نسبت به مشکل و ناراحتی خودش پیدا کند. با این جدا سازی، فرد می تواند تشخیص دهد که از روش های سالم و helpful برای حل مسائل استفاده می کند یا به صورت خودکار و ناآگاهانه از رفتار و الگوهای نادرست نیز بهره برده است.
  • با این جداسازی ها، روان درمانگرها بهتر می توانند تغییرات فکری و رفتارهای سالم را از رفتارهای ناسالم تشخیص دهند و به فرد در راستای تغییرات مثبت و سازنده نیز کمک نمایند.
  • خیلی ها معتقدند که صحبت کردن خیلی راحت تر از انجام آن عمل است و عموما حرف ها باد هوا هستند و کسی به آن ها عمل نمی کند. بدین منظور، روان درمانگر تمام تلاش خود را می کند تا برای حل مشکل،  راه حلی مانند تکالیف و تمرین هایی را به فرد ارائه دهد تا تغییرات مثبت را جایگزین ناراحتی فعلی نماید. اما این تمرینات می تواند شامل موارد زیر باشد:
  • جایگزین افکار منفی و پلید و ناراحت کننده با افکار سازنده و مثبت (مراحل جایگزینی را در جلسات درمان شناختی رفتاری آموزش داده می شود)
  • در این جلسات، فرد با رفتار مخرب خود آشنا می شود و تمام تلاش خود را برای جایگزین کردن رفتار مخرب به سازنده به کار می گیرد.
  • عموما این جلسات درمان شناختی رفتاری ، به صورت هفتگی و حتی دو تا سه بار در هفته صورت می گیرد و روان درمانگر، از فرد درباره حالات و تغییراتش در هفته گذشته سوال می پرسد تا ببیند که فرد تمامی تکالیف خود را انجام داده یا نه و در صورت انجام دادن، آیا به  نتیجه دلخواه رسیده است یا خیر.
  • روان درمانگرها، هیچگاه افراد را به زور به انجام کاری مشغول نمی کنند و تمامی کارها  با رضایت فرد انجام می گیرد. افراد حتی می توانند بعد از بهبودی کامل هم مدام از این روش ها برای موضوعات دیگر هم بهره ببرند و آن را به صورت تمرینات روزانه برای محافظت خود از مشکلات به کار گیرند.

رفتار درمانی شامل چه مراحلی است؟

جلسات و مراحل درمان شناختی رفتاری، معمولا به صورت گروهی یا فردی انجام می گیرد که در بعضی از کشورها مانند انگلستان می توان از برنامه هایی که برای این موضوع نوشته و ساخته شده است،استفاده نمود. البته اگر شخص بتواند و توانایی تجزیه و تحلیل را به تنهایی داشته باشد، می تواند با کمک گرفتن از کتاب و مطالعه روزانه، مشکل و ناراحتی خود را برطرف نماید.

درمان رفتاری شناختی

جلسات درمان شناختی رفتاری چگونه برگزار می شوند؟

جلسات درمان شناختی رفتاری برای همه یکسان نیست و تعداد جلسات می تواند از ۵ تا ۲۰ نیز متغیر باشد. عموما این جلسات هفتگی، دو هفته یکبار و یا بنا به نظر روان درمانگر، یک روز در میان انجام شود. عموما زمان هر جلسه می تواند از سی دقیقه تا شصت دقیقه متغیر باشد. روان درمانگرها در جلسات اولیه تمام تلاش خود را میکنند تا به بررسی رفتار و حالات فرد دست پیدا کنند و بتوانند یک راه حل درست و منطقی را در پیش رو فرد بگذارند. گاهی اوقات، روان درمانگر بعد از بررسی ها متوجه می شود که استفاده از درمان رفتاری شناختی نمی تواند مشکل و ناراحتی را برطرف نماید.

برای همین یک راه حل دیگر نیز پیشنهاد می دهد. با وجودیکه این رفتار درمانی، فقط برای مشکلات فعلی شخص طراحی شده است اما روان درمانگر برای حل ریشه ای آن مشکل، از گذشته فرد نیز سوالاتی را می پرسد تا بتوند آن مشکل را برای  همیشه برطرف نماید. هر فردی می تواند در طول مدت کوتاه یا بلند مدت با روان درمانگر نیز در تعامل باشد و از او مشورت هایی را بگیرد.ناگفته نماند که فرد می تواند در هر جلسه به توافق های دوطرفه دست یابد و یا در مورد موضوعات دیگر هم به بررسی و حل آن نائل آید.

حتما بخوانید: تکنیک های ذهن خوانی و کنترل ذهن دیگران

رفتار درمانی تا چه حد موثر است؟

برای اولین بار، درمان رفتاری شناختی توسط یک فرد به نام آرون بک که در دهه ۱۹۶۰ زندگی می کرده است، اختراع و کشف شده است. آرون بک، یک روانکاو بوده است که در طول جلسات درمان خود متوجه شده بود که بیماران او، در ذهن خود به گفتگو می پردازند و مقدار کمی از گفتگوهای خود را به او انتقال می دهند. همین امر موجب شد که او دست به ابداع چنین روشی بزند.

در حالات کلی، درمان رفتاری شناختی، یکی از موثرترین روش های درمانی در عصر جدید می باشد و برای افرادی که دارای اضطراب و افسردگی می باشند، می تواند بهترین درمان باشد. اگر از بیماری های حاد روحی و روانی مانند افسردگی شدید رنج می برید، استفاده از رفتاری درمانی بهترین گزینه است. خیلی ها معتقدند که همان قدر، رفتار درمانی شناختی می تواند برای بیماری هایی که در ابتدای مطلب ذکر شده است، مفید باشد، از داروهایی که برای آن بیماری ها تجویز می شود نیز دارای قدرت بیشتری بوده است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *